Dwie drewniane tablice poświęcone żołnierzom poległym w XIX-wiecznych wojnach odnaleziono w prywatnej kolekcji w województwie zachodniopomorskim. Jednej z nich, pochodzącej z kościoła w Dankowie, poszukiwano od lat. Druga przez długi czas pozostawała poza ewidencją służb konserwatorskich, choć również miała za sobą kościelną historię.
Ślad tablicy z Dankowa, miejscowości w gminie Strzelce Krajeńskie, urwał się po lutym 2009 roku. Nieznane były okoliczności jej zaginięcia, dlatego obiekt trafił do bazy strat prowadzonej przez Ministerstwo Kultury i Dziedzictwa Narodowego. Przełom nastąpił w październiku 2026 roku, gdy do Lubuskiego Wojewódzkiego Konserwatora Zabytków dotarła wiadomość o możliwym miejscu jej przechowywania.
Po ustaleniu danych właściciela służby skontaktowały się z kolekcjonerem. Wyjaśnił on, że nabył obiekt na targu staroci w 2010 roku. Brak nazwy miejscowości na tablicy utrudniał rozpoznanie jej pochodzenia; wcześniejsza próba wyjaśnienia sprawy z pomocą zachodniopomorskiego konserwatora nie przyniosła rezultatu. 28 października 2026 roku w Koszalinie zabytek odebrali koordynator ds. zabytków oraz Błażej Skaziński, kierujący gorzowską delegaturą Wojewódzkiego Urzędu Ochrony Zabytków.
Nieposzukiwana pamiątka z Zielina
W trakcie wyjaśniania sprawy okazało się, że zakup z 2010 roku obejmował dwa obiekty. Druga tablica nie figurowała w kościelnych ani konserwatorskich rejestrach i nie była poszukiwana. Pochodziła z kościoła w Zielinie, w gminie Mieszkowice. Powstała w 1885 roku z fundacji Karla von Lüttichaua, żyjącego w latach 1834–1899 właściciela miejscowego majątku. Jego rodzina sfinansowała także organy dla świątyni.
Upamiętniono na niej czterech mieszkańców Zielina, których życie przerwały wojny: duńska, prusko-austriacka i francusko-pruska. Najwcześniej zginął Carl August Beyersdorff, urodzony 6 czerwca 1843 roku. Jako grenadier 1. Brandenburskiego Przybocznego Pułku Grenadierów nr 8 im. Króla Fryderyka Wilhelma III poległ 18 kwietnia 1864 roku podczas szturmu na Szańce Dybbøl, na półwyspie Sundewitt w południowej Jutlandii.
Friedrich Wilhelm Koppe przyszedł na świat 3 listopada 1842 roku. Służył jako dragon w 1. szwadronie 2. Brandenburskiego Pułku Dragonów. Pod Sadową postrzelono go w klatkę piersiową; zmarł 3 lipca 1866 roku w Königgrätz, czyli dzisiejszym Hradcu Králové. Dzień później spoczął na polu bitwy.
Friedrich Wilhelm (Theodor) Stübbe przed służbą wojskową pracował jako robotnik dniówkowy w zielińskim majątku. W wojnie francusko-pruskiej był szeregowym w 1. Brandenburskim Przybocznym Pułku Grenadierów nr 8. Odłamek granatu ciężko zranił go w prawe ramię. Poległ lub zmarł wskutek odniesionych ran 16 sierpnia 1870 roku w Gorze, gdzie działał szpital polowy.
Ostatni z wymienionych, Carl Ernst Kettlitz, urodził się 17 września 1841 roku. Jako podporucznik służył w 7. kompanii 2. Batalionu 1. Połączonego Brandenburskiego Pułku Landwehry nr 8, utworzonego na czas wojny z Francją. Śmiertelne rany odniósł podczas ataku francuskich partyzantów. Zmarł 1 marca 1871 roku w Orbais-Épernay, a 14 marca został pochowany w Zielinie.
Dankowska tablica i losy czterech żołnierzy
Starszy z odzyskanych zabytków wykonano około 1870 roku na drewnianym podłożu. Autor podpisał go jako P. Otto. Tablica wisiała niegdyś w kościele w Dankowie, nazywanym wówczas Tankow, i przypominała o żołnierzach związanych z parafią. W jej górnej części umieszczono Krzyż Żelazny oraz niemiecką inskrypcję poświęconą parafianom poległym za króla i ojczyznę.
Widnieją na niej nazwiska dwóch muszkieterów, Friedricha Tappa i Georga Friedricha Gerbera, fizyliera Carla Sommerfelda oraz strzelca zapisanego jako Friedrich Hefenstein. Ich losy prowadzą od szpitali polowych z czasów wojen napoleońskich po pola bitew drugiej połowy XIX wieku.
Friedrich Tapp prawdopodobnie urodził się w Dankowie. Jego ojcem był karczmarz Friedrich (Johann) Tapp, związany z Dankowem bądź Żabickiem, noszącym dawniej nazwę Seegenfelde. Żołnierz zmarł w 1813 roku w szpitalu polowym w Wetzlar.
Georg Friedrich Gerber przyszedł na świat około 1790 roku w Groß-Ingersheim, na terenie dzisiejszej Badenii-Wirtembergii, i służył w armii Królestwa Wirtembergii. Latem 1815 roku zmarł w szpitalu w Ligny, obecnie w Belgii. Przypuszczalnie przyczyną były obrażenia odniesione w bitwie stoczonej tam 16 czerwca 1815 roku. Jego związek z Dankowem nadal jest ustalany.
Carl Sommerfeld urodził się 4 czerwca 1840 roku w Żabicku. Podczas wojny prusko-austriackiej służył jako grenadier w 7. kompanii 1. Brandenburskiego Pułku Grenadierów Gwardii nr 8. Zmarł 6 sierpnia 1866 roku, prawdopodobnie w lazarecie dla rannych spod Sadowej. Następnego dnia pochowano go w Buderitz, czyli dzisiejszych Obědovicach w Czechach.
Ostatni z żołnierzy występuje także jako Christian Friedrich Hafenstein. Urodził się 8 grudnia 1845 roku w Dankowie lub Żabicku, a w czasie wojny francusko-pruskiej należał do 2. kompanii 3. Brandenburskiego Batalionu Strzelców. Ranny 16 sierpnia 1870 roku pod francuskim Vionville, zmarł po dwóch dniach w lazarecie w Gorze. Pochowano go na polu bitwy pod Vionville.
Kolekcjoner sam zaproponował zwrot tablicy z Zielina do tamtejszego kościoła. Przewieziono ją do Komendy Wojewódzkiej Policji w Szczecinie, skąd w najbliższych dniach ma zostać oficjalnie przekazana proboszczowi. Oba zabytki mają wrócić na swoje pierwotne miejsca dzięki współpracy właściciela, policji i służb ochrony zabytków.
Źródło: Policja Zachodniopomorska – Portal polskiej Policji